Lokalna Grupa Działania Światowid

   Lokalna Grupa Działania Stowarzyszenie Światowid jest organizacją pozarządową powstałą w czerwcu 2004 roku z inicjatywy przedsiębiorców i rolników. Łączymy w swoich działaniach podmioty gospodarcze, organizacje pozarządowe, samorządy, instytucje, a także liczne grono osób fizycznych.

   Statutowym zadaniem stowarzyszenia jest działalność na rzecz wielofunkcyjnego postępu i poprawy życia na wsi. Działa ono na ternie dziewięciu gmin powiatu gnieźnieńskiego (Czerniejewo, Gniezno, Kiszkowo, Kłecko, Łubowo, Niechanowo, Mieleszyn, Trzemeszno, Witkowo), trzech gmin powiatu poznańskiego (Pobiedziska, Kostrzyn, Kleszczewo) oraz jednej gminy powiatu wrzesińskiego (Nekla). Te trzynaście gmin to obszar 1 811,5 km2 , zamieszkały przez 138 853 osób z tego 41 020 w miastach.

   Stowarzyszenie zajmuje się głównie pozyskiwaniem funduszy unijnych w celu realizacji statutowych zadań. W latach 2006-2008 Stowarzyszenie Światowid realizowało pilotażowy program Leader +, Schemat I i II. W 2008 roku Stowarzyszenie Światowid przekształciło się w Lokalną Grupę Działania, która od 2009 roku realizuje program LEADER w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

   Misją Stowarzyszenia Światowid jest integracja lokalnej społeczności i pobudzeniu jej do działania na rzecz bardziej dynamicznego rozwoju społeczno-gospodarczego obszaru i poprawy jakości życia.

   Jednym z wielu celów Stowarzyszenia Światowid są działania na rzecz rozwoju produktu lokalnego i tradycyjnego oraz wspieranie lokalnych producentów i rzemieślników.

   Głównym zadaniem Stowarzyszenia Światowid jest pomaganie mieszkańcom gmin, które zrzesza, w zdobywaniu funduszy unijnych na rozwój swoich firm i gospodarstw rolnych. Stowarzyszenie od 2009 roku jest administratorem unijnego programu LEADER, za pośrednictwem którego rolnicy, mikroprzedsiębiorcy, organizacje pozarządowe, gminy, kościoły i inne związki wyznaniowe oraz osoby fizyczne mogą starać się o dofinansowanie na realizację swoich pomysłów i projektów. Najważniejsze aby projekty te wpisywały się w lokalną wizję/strategię rozwoju tych 14 gmin i przyczyniały się do podnoszenia jakości życia społeczności lokalnej z maksymalnym wykorzystaniem zasobów lokalnych.

Zasoby ukształtowania terenu LGD Stowarzyszenia Światowid

   Teren Lokalnej Grupy Działania Stowarzyszenie Światowid znajduje się na Wysoczyźnie Gnieźnieńskiej będącej częścią Niziny Wielkopolskiej. Obszar ten stanowią równiny sandrowe i morenowe leżące na wysokości – 100-110 m n.p.m, a najwyższe wzniesienie to Wał Wydartowski, którego wysokość wynosi 167 m n.p.m. Dzięki rzeźbie terenu oraz warunkom geologicznym i glebowym, obszar objęty strategią jest bardzo bogaty w większe i mniejsze jeziora. Jest ich około 60, z których na szczególną uwagę zasługują:

- Jezioro Niedzięgiel (Skorzęcińskie) położone na terenie gminy Witkowo, w granicach Powidzkiego Parku Krajobrazowego.

- Jezioro Wierzbiczańskie położone na terenie gminy Gniezno

- Jezioro Lednickie położone na terenie gminy Łubowo

- Jezioro Ostowite Prymasowskie położone na terenie gminy Trzemeszno

Zasoby przyrodnicze Lokalnej Grupy Działania to także cztery parki krajobrazowe i jeden Obszar Specjalnej Ochrony Natura 2000 „Dolina Małej Wełny pod Kiszkowem”.

 

Zasoby historyczne LGD Stowarzyszenia Światowid

   Historia obszaru zdominowana jest wydarzeniami z czasów tworzenia państwowości polskiej. Właśnie w tym miejscu znajdowało się centrum Państwa Polan, którym zarządzał Mieszko I. W kwietniu 966 roku, prawdopodobnie na Ostrowie Lednickim leżącym na terenie gminy Łubowo, Mieszko I przyjął chrzest. Wydarzenie to wprowadziło Polskę w krąg państw chrześcijańskich, a jej władcę zaczęto traktować na równi z innymi europejskimi książętami. Ówczesne życie polityczne i kulturalne skupiło się wokół Gniezna i są traktowane jako źródło polskiej kultury, wiary i narodowej tożsamości.

   Dziedzictwo tamtych czasów dało podstawę do wytyczenia w 1960 roku Szlaku Piastowskiego, łączącego szereg miejscowości związanych z początkami Państwa Polskiego. Głowna trasa szlaku łączy trzy grody stołeczne z okresu wczesnopiastowskiego: Poznań, Gniezno i Kruszwicę i stanowi jedną z najpopularniejszych tras wycieczek autokarowych w kraju. Cały szlak, pomyślany jest jako okrężna trasa podzielona na sześć odcinków, z których każdy w mniejszej lub większej części leży na obszarze LGD Stowarzyszenia Światowid.

 

Zasoby kulturowe LGD Stowarzyszenia Światowid

   Zasoby kulturowe obszaru partnerstwa Stowarzyszenia Światowid mają charakter historyczno-religijny i związane są z początkami państwowości polskiej. Wiele elementów tego dziedzictwa władze komunistyczne traktowały jako zagrożenie, czego dowodem są obchody Tysiąclecia Chrztu Polski. Mimo stwarzanych barier pamięć historyczna narodu, a także młodych pokoleń, przetrwała. Od kilku lat w oparciu o lokalne zasoby kulturowe rodzą się oddolne inicjatywy gospodarcze i kulturalne. Powstają gospodarstwa agroturystyczne, tworzą się nowe elementy kultury utrwalające stare tradycje, takie jak:

- pokazy tradycyjnej kuchni związane z wybranym produktem np. potrawy z ziemniaka w Przesiece,

- organizowanie tzw. Podkoziołków na zakończenie karnawału z elementami integrującymi lokalną społeczność i tworzącymi jej spójny charakter,

- topienie Marzanny symbolu odchodzącej zimy i powitania wiosny – symbolu życia,

- Noc Kupały organizowana w okresie przesilenia letniego w gminie Łubowo i Mieleszyn z puszczaniem wianków na wody jezior i rzek,

- kultywowanie tradycji pieśni polskiej np. przez chór z Łopienna,

- tworzenie muzeów tradycji i pamięci

 

Ogromną wartość historyczno – kulturową regionu stanowią zabytki, spośród których należy wymienić:

- bazylikę w Trzemesznie, której historia sięga XII wieku,

- murowany kościół późnoromański z XIII wieku w Tulcach, który jest miejscem
pielgrzymek ku czci Najświętszej Marii Panny,

- kościół św. Jana Chrzciciela w Czerniejewie z połowy XVI w.,

- drewniany barokowy kościół w Łubowie (z ok. 1660 r.), który leży na głównej osi
komunikacyjnej Szlaku Piastowskiego,

- gotycki kościół św. Michała Archanioła w Pobiedziskach z XIV w.,

- drewniany kościół św. Jakuba Starszego w Niechanowie z 1776 r.,

- drewniany kościół św. Jana Chrzciciela w Kiszkowie z 1733 r.

   Oprócz zabytków sakralnych atrakcję stanowią liczne pałace, dwory i folwarki, a także obiekty o charakterze archeologicznym. Najcenniejsze zespoły pałacowo-parkowe znajdują się w Czerniejewie, Mierzewie, Arcugowie, Zakrzewie, Jelitowie, Kołaczkowie, Węgorzewie i Niechanowie. Zespoły pełnią dziś różne funkcje – muzealne, hotelowe, konferencyjne i mieszkaniowe.

Poza tym można zwiedzić:

- Wielkopolski Park Etnograficzny w Dziekanowicach, gdzie na ternie 20 hektarów zgromadzono ponad 50 obiektów budownictwa ludowego,

- Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy, gdzie zwiedzający mogą oglądać wykopaliska dokumentujące życie w czasach pierwszych Piastów,

- Skansen archeologiczny na Ostrowie Lednickim, gdzie znajdują się pozostałości grodziska wczesnośredniowiecznego i ruiny książęcego Pallatium z X wieku,

- Izba Muzealna Ziemii Kostrzyńskiej,

- Skansen Miniatur w Pobiedziskach z modelami zabytkowych budowli Szlaku Piastowskiego wykonanych w skali 1:20,

- wieże widokową w Dusznie,

- pola lednickie z bramą „Ryba”

 

Zasoby gospodarcze Stowarzyszenia Światowid

   Podstawowym bogactwem naturalnym regionu jest ziemia, będąca od wieków głównym źródłem utrzymania ludności. Obecnie użytki rolne zajmują 73 % powierzchni. Mimo niekorzystnych warunków glebowych i wodnych rolnictwo osiąga dobre rezultaty, co jest w głównej mierze zasługą wysokiej kultury rolnej i poziom gospodarowania. Dużą perspektywą dla poprawy poziomu rolnego małych gospodarstw jest produkcja ekologiczna bądź wykorzystanie potencjału turystycznego regionu poprzez tworzenie gospodarstw agroturystycznych. W gminach leżących bliżej aglomeracji miasta Poznania obserwuje się wzrost wskaźnika aktywności gospodarczej i znaczny rozwój sektora związanego z usługami. Cechą charakterystyczną regionu jest zdecydowana przewaga mikroprzedsiębiorstw, których dużą zaletą jest mobilność i elastyczność w dostosowaniu się do potrzeb rynku.

 

Targi wiejskie produktu lokalnego i tradycyjnego

   Jednym z głównych celów Stowarzyszenia Światowid jest ożywienie gospodarcze i podniesienie atrakcyjności obszarów wiejskich oraz poprawa jakości życia mieszkańców na wsi, poprzez wykorzystanie zasobów kultury i tradycji regionalnej. Stowarzyszenie promuje historię regionu od strony tradycyjnych smaków i wytwarzanego rzemiosła. Produkt lokalny to przede wszystkim dziedzictwo – własność ogólno-społeczna mieszkańców, to istotny element lokalnej tożsamości. Region posiada ogromny potencjał wytwarzania produktów lokalnych ze względu na tradycyjne rolnictwo, rodzinne gospodarstwa rolne, dużą ilość siły roboczej na obszarach wiejskich, czyste środowisko naturalne i ogromne, bogate, zróżnicowane dziedzictwo kulturowe. Na terenie działania Stowarzyszenia Światowid wytwarza się różnego rodzaju produkty żywnościowe i potrawy charakterystyczne dla tego regionu, których receptury przekazywane są z pokolenia na pokolenie. Produkty żywnościowe, jak i dzieła lokalnych twórców ludowych, charakteryzują się wysoką jakością wynikającą z tradycyjnego sposobu wytwarzania i misternego wykonania. Bardzo często jednak ich produkcja odbywa się sezonowo lub okazjonalnie, na niewielką skalę. Dlatego w 2007 roku stowarzyszenie zapoczątkowało Targi Wiejskie produktu lokalnego i tradycyjnego, będące miejscem spotkań gospodyń, rolników i rzemieślników, prezentujących swoje produkty takie jak: płody rolne, przetwory spożywcze,  wyroby rzemieślnicze, a także rękodzieło.

   W ramach targów podejmowane są działania związane z inicjowaniem, przetwarzaniem i wprowadzaniem na rynek produktów lokalnych oraz podnoszeniem jakości usług bazujących na lokalnych zasobach. Drobni producenci i usługodawcy podejmują działalność gospodarczą na coraz to większą skalę. Pozwala to również na zróżnicowanie działalności na terenach wiejskich oraz zapobiega wyludnianiu się tych obszarów i ich marginalizacji. Poza tym targi wiejskie są doskonałym sposobem na wzmocnienie integracji i asymilacji społeczności lokalnej z nowymi mieszkańcami, a co najważniejsze umacniania ich poczucie tożsamości z miejscem zamieszkania. Cieszą się dużym zainteresowaniem i powoli stają się coroczną tradycją. To bardzo ważne i motywujące do dalszej ich organizacji.

Współpraca z innymi podmiotami

   W ramach swojej działalności stowarzyszenie podejmuje również współpracę z innymi podobnie działającymi organizacjami w Polsce i w Europie. Stowarzyszenie podjęło współpracę w ramach międzynarodowego projektu „Europejskie szlaki św. Jakuba”. Projekt jest realizowany w ramach międzynarodowego projektu współpracy Programu Leader i zaangażowane są w jego realizację Lokalne Grupy Działania z krajów, przez które przebiega Droga św. Jakuba, czyli: Niemcy (koordynator projektu), Polska, Austria, Szwajcaria i Węgry. Głównym celem tego międzynarodowego projektu jest uatrakcyjnienie Szlaku św. Jakuba we wszystkich zaangażowanych w jego realizację krajach, zaktywizowanie ludności zamieszkującej tereny szlaku i generowanie za jego pośrednictwem korzyści ekonomicznych oraz stworzenie infrastruktury i punktów informacyjnych dla pielgrzymów niezależnie od ich narodowości i języka. W ramach projektu ma nastąpić również rozbudowanie istniejącej platformy internetowej, a także  stworzenie linków do partnerów na płaszczyźnie regionalnej i ponadregionalnej. Obecnie stowarzyszenia szuka również partnera wśród krajów Europy do podjęcia współpracy na rzecz rozwoju produktu lokalnego i tradycyjnego.